الناس من الظلمات إلى النور ) ( 1 ) وحصول چنين منظورى ممكن نيست مگر به وسيلهء وجود انساني كه خود از تمام ظلمات رسته ، وأفكار واخلاق واعمال أو سراسر نور باشد ، واين همان امام معصوم است . واگر چنين انساني نباشد تعلم كتاب وحكمت وقيام به قسط در أمت چگونه ميسر مى شود ؟ وقرآني كه براي رفع اختلاف آمده ، از ناحيهء أفكار خطا كار ونفوس أسير هواها وهوسها ، خود وسيله وابزار اختلاف مى گردد . آيا خداوندى كه در خلقت انسان ، براي مراعاة أحسن تقويم ، از نقش ابرو براي صورت أو فرو گذار نكرده ، ممكن است كتابي به منظور مذكور بفرستد وغرض از ارسال رسل وانزال كتب را كه تصوير سيرت انسان در أحسن تقويم است باطل كند ؟ ! با توجه به آنچه گذشت روشن مى شود نكتهء كلام رسول خدا ( صلى الله عليه وآله وسلم ) - كه در كتب عامه روايت شده " من مات به غير امام مات ميتة جاهلية " ( 2 ) وآنچه در كتب خاصه به مضامين متعدد از ائمهء معصومين ( عليهم السلام ) وارد شده ، مثل كتاب حضرت علي بن موسى الرضا ( عليه السلام ) به مأمون در شرايع دين " وان الأرض لا تخلو من حجة الله تعالى على خلقه في كل عصر واوان ، وانهم العروة الوثقى " إلى أن قال : " ومن مات ولم يعرفهم مات ميتة جاهلية " . ( 3 ) اكنون كه تأثير وجود چنين شخصيتى در اكمال دين واتمام نعمت هدايت روشن شد ، اگر خدا دين خود را به نبود أو ناقص بگذارد ، يا در اثر عدم امكان وجود اوست ، يا در اثر عدم قدرت ويا عدم حكمت خداست ، وبا وضوح بطلان هر سه ، ضرورت وجود أو ثابت مى شود .

--> 1 . سوره ء إبراهيم ، آيهء 1 ( كتابي است كه نازل كرديم آن را به سوى تو تا بيرون بياورى مردم را از ظلمات به سوى نور ) 2 . ( كسى كه بميرد ونشناسد امام زمان خود را به مرگ جاهليت مرده است ) المعجم الكبير ، جلد 19 ، صفحهء 388 مسند الشاميين ، جلد 2 ، صفحهء 437 مسند امام أحمد بن حنبل ، جلد 4 ، صفحهء 96 وكتب ديگر 3 . عيون أخبار الرضا ( عليه السلام ) ، جلد 2 ، صفحهء 122 ( وبه تحقيق زمين خالى نمى ماند از حجت خداوند تعالى بر خلق أو در هر عصري وزماني ، وآنها هستند رشتهء محكم - تا آن جا كه فرمود - وهر كس بميرد ونشناسد آنان را به مرگ جاهليت مرده است )